مالیات بر ارزش افزوده

[آذرمي فر]

با سلام
همانطور که می دانید مدتی است که قانون مالیات بر ارزش افزوده توسط دولت تهیه و ابلاغ شده است.
می خواستم هر یک از دوستان نظر شون در اینباره و تاثیری که بر آینده حسابداری(با توجه به اینکه رسیدگی به حسابه توسط دارایی در دوره های کوتاهتری صورت می گیرد) و کار حسابداران را بیان کنند.
و آیا واقعا این قانون( با یکی از دوستانم که استخدام دارایی است صحبت می کردم و در مورد این موضوع شنیدم که هنوز برنامه مشخصی برای استخدام نیروی جدید و تاریخ اجرایی شدن آن اعلام نشده) قابل اجرا هست.
تاثیر آن آیا بر پدیده پولشویی و فرار مالیاتی موثر است؟

[میــلاد تمیــزی]

ضمن عرض سلام

http://www.hesabiran.com/news/detail.asp?id=4605

به هر حال هر قانوني كه تصويب ميشه يك زمينه ي مناسب ميخواد به نظره شما زمينه و ساختار اين قاونو وجود داره ؟ به نظر بنده كه خير

[یار]

نگاهی به قانون مالیات بر ارزش افزوده و تاثیرات اجرای آن
مالیات بر ارزش افزوده (Value-added-Tax) که اخیرا از تصویب نهایی در شورای نگهبان گذشت و بزودی در کشور به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد، اکنون در اغلب کشورهاى توسعه یافته اعمال مى شود و طى 25 سال گذشته، با استقبال وسیع کشورهاى درحال توسعه و درحال گذار جهان نیز روبرو شده است.

 به موجب بررسى هاى انجام گرفته، اجراى قانون مالیات برارزش افزوده ، راهى مناسب براى افزایش درآمد دولت ها و مدرنیزه کردن سیستم مالیاتى کشورهاست؛ ولی این امر تنها با طراحى دقیق و اجراى صحیح سیستم مزبور قابل حصول است.
شاید بتوان پیدایش مالیات بر ارزش افزوده را مهم ترین رویداد اقتصادى دهه هاى پایانى قرن بیستم ذکرکرد که هرروز بر اهمیت آن نیز افزوده مى شود. تا چهل سال پیش، بحث مالیات، بحثی غیرنظرى و صرفاً کاربردى تصورمى شد، اما امروزه بحث سیستم مالیاتى یکى ازمحورهاى مهم بحث سیستم اقتصادى درجهان به شمار می رود.
مالیات بر ارزش افزوده ، اکنون در بیش از 120 کشورجهان، کم و بیش اعمال مى شود و بیش از یک چهارم عواید مالیاتى جهان به کمک این روش جمع آورى مى شود.

مالیات بر ارزش افزوده (VAT) چیست؟
این مالیات به نوعى ازمالیاتى اطلاق مى شود که به فروش کالا درتمامى مراحل تولید آن وضع مى شود.
شاخصه اصلى این نوع مالیات این است که مالیاتى که بر مواد اولیه موردنیاز هر بنگاه اقتصادى تعلق مى گیرد از مالیاتى تعلق گرفته به بر فروش محصول نهایى این بنگاه، کسرمى شود. برخلاف مالیات بر خرده فروشى، (که به موجب آن فقط مالیات درمرحله فروش نهایى کالا اخذمى گردد) عواید مالیاتى در سیستم مالیات بر ارزش افزوده در تمامى مراحل تولید جمع آورى مى شود.
برخلاف سیستم ساده مالیات بر سرمایه برگشتى (Turnover Tax: که مالیات بر فروش کالاى نهایى و واسطه تعلق مى گیرد) تولیدکنندگان مى توانند مطمئن باشند که مالیات بر مواد اولیه مورداستفاده بنگاه، دوباره از آنها دریافت نمی شود.
از آنجایى که مالیات پرداختى بر مواداولیه، در قسمت نهایى محصول بنگاه منظور مى شود، تصمیم گیری هاى تولیدى صحیح تر اتخاذ شده و از مالیات مرحله اى (Cascade Tax: مالیاتى که بر هر مرحله از فروش وضع مى شود) اجتناب مى شود.
مالیات بر ارزش افزوده، بسیار شفاف است و مشمول تمامى بنگاههاى اقتصادى مى شود که عواید سالانه آنها از سطح معینى تجاوز مى کند. (و فقط بنگاههاى فروشنده کالاى نهایى را دربرنمى گیرد). از آنجایى که درنهایت، این ارزش کالاى نهایى است که مبناى دریافت مالیات قرارمى گیرد، مى توان گفت که مالیات بر ارزش افزوده در واقع مالیات مصرف نهایى است.
براى روشن شدن مطلب یک مثال مى زنیم: فرض کنید شرکت A محصول خود را به قیمت 100دلار به شرکت B مى فروشد (بر آسان تر شدن بحث، فرض مى کنیم که شرکت A محصول خود را به قیمت 100 دلار به شرکت B مى فروشد (بر آسان تر شدن بحث، فرض مى کنیم که شرکت A به مواد اولیه مصرفى نیاز ندارد). شرکت B نیر محصول خود را به 400 دلار (باز هم بدون مالیات) به مصرف کننده نهایى مى فروشد. اکنون فرض کنید که نرخ مالیات بر ارزش افزوده 10درصد باشد. دراین صورت، شرکت A از شرکت B مبلغ 110دلار طلب مى کند که 10 دلار آن مالیات پرداختى به دولت است. شرکت B نیز محصول خود را 440دلار به مصرف کننده نهایى عرضه مى کند که 30 دلار آن مالیات بر ارزش افزوده است.
بدین ترتیب، عواید مالیاتى دولت 40دلار مى شود که درواقع معادل 10 درصد بهاى فروش کالاى نهایى است.
حال اگر به هر علتى، شرکت A مالیات 10درصدى را از شرکتB دریافت نکند، باز هم شرکتB باید 40 دلارمالیات بر ارزش افزوده را بپردازد. حال فرض کنید شرکت B خرده فروشى است که از پرداخت مالیات طفره مى رود. دراین حالت دولت 10 درصد مالیات پرداختى را توسط شرکت A دریافت مى کند. درحالى که براساس سیستم سنتى دریافت مالیات، هیچ چیز دست دولت را نمى گرفت.
قبل از رواج تصمیم مالیات برارزش افزوده، مالیات غیرمستقیم بر گروه کوچکى از اقلام (از قبیل الکل، توتون و غیره) و مالیات مستقیم نیز بر کل درآمد تعلق مى گرفت.
نابسامانى هاى مربوط به دریافت مالیات از سرمایه برگشتى (Turnover Tax) از یک سو و نیاز دولت به افزایش درآمدهاى خود ازسوى دیگر (بویژه در شرایطى که دولت ها مجبور بودند به علت تبعیت از سیاست لیبرالیزه کردن اقتصاد از بخش بزرگى از درآمدهاى تعرفه اى خود چشم بپوشند.) موجب شد که راههاى دیگرى براى جمع آورى مالیات جست وجو شود، اما این روندى بسیاربطئى و کند بود.
نخستین ابتکارات دراین عرصه، در دهه 1920 در فرانسه ظاهرشد اما اقدام عملى دراین زمینه تا 1948انجام نشد. پس از فرانسه، برزیل نخستین کشور قاره آمریکا بود که در سال 1967 مالیات بر ارزش افزوده را اجراکرد.
با گام گذارى دانمارک دراین عرصه در ،1967 باب اعمال مالیات بر ارزش افزوده در اروپا گشوده شد (جدول یک). پس ازآن، مالیات بر ارزش افزوده به سرعت درجهان صنعتى فراگیرشد و از دهه 1970به بعد نیز کشورهاى درحال توسعه و درحال گذار نیز کم و بیش به آن روى آوردند.
تنها در دهه ،1990 تعداد کشورهاى آفریقایى که روش مالیات بر ارزش افزوده را به اجرا درآوردند از 2 کشور به 30کشور افزایش یافت.
قریب به سى سال است که صندوق بین المللى پول (IMF) کشورهاى جهان را درزمینه طراحى و اجراى سیستم «مالیات بر ارزش افزوده» یارى مى کند.
در عین حال باید توجه داشت که مالیات بر ارزش افزوده را نمى توان به یک کشور «هدیه» کرد، بلکه لازم است با توجه به شرایط مشخص هر کشور سیستم مربوطه را طراحى و به مورد اجرا گذاشت . طراحى صحیح و نظارت بر اجرا، نه تنها در مراحل اولیه که براى سالیان متمادى باید مورد نظر قرار گیرد .
کارایى و سلامت
آیا همان طور که در بدو امر انتظار مى رفت ، «مالیات بر ارزش افزوده» توانسته است به عنوان یک سیستم مالیاتى کارامد و سالم، موجبات افزایش درآمد مالیاتى کشورها را فراهم آورد؟ مشکل بتوان به این سؤال مستقیماً پاسخ داد، لذا نگارندگان این نوشتار معتقدند به سؤال مزبور باید از طریق غیرمستقیم پاسخ داد و آن مقایسه سطح درآمد مالیاتى با تولید ناخالص داخلى (GDP) است .
از آنجایى که سیستم «مالیات بر ارزش افزوده» یک سیستم مالیاتى پیچیده تلقى مى شود لذا گفته مى شود براى کشورهاى در حال توسعه چندان مناسب نیست زیرا این کشورها فاقد یک سیستم مدرن آمارگیرى و مالیاتى مى باشند اما مسأله اساسى این نیست که کشورهاى در حال توسعه کمتر از کشورهاى توسعه یافته از سیستم مالیات بر ارزش افزوده منتفع مى شوند یا اینکه کشورهاى داراى سیستم ادارى تکامل یافته تر بهتر مى توانند سیستم مالیاتى مزبور را اجرا کنند ، بلکه مسأله این است که آیا جایگزینى بهتر براى این سیستم در کشورهاى روبه توسعه وجود دارد؟  البته به علت فقدان آمار و ارقام صحیح درباره هزینه جمع آورى مالیات در کشورهاى روبه توسعه، نگارندگان نوشتار حاضر، فقط به مقایسه عواید مالیاتى شش کشور فرانسه زبان و شش کشور انگلیسى زبان قبل و بعد از اعمال «سیستم مالیات بر ارزش افزوده» بسنده کرده اند: مالیات بر سرمایه برگشتى در مدل فرانسوى و مالیات بر فروش محصول کارخانجات در مدل استعمارى انگلیسى. این سیستم هاى مالیاتى داراى نرخ هاى فاصله فراوان (differentiated rate) ، استثناهاى بى شمار و تبعیض هاى فراوان بود. بررسى ها بر روى این کشورها نشان مى دهد که اعمال سیستم مالیات بر ارزش افزوده با تعیین یک آستانه ثبتى بالا (High registration threshold) ، بسیار ساده تر و کم هزینه تر از سیستم هاى جایگزین مالیاتى است .
آیا این مسأله در مورد کشورهاى کوچک نیز صدق مى کند؟ باید توجه داشت که بیش از یک چهارم این کشورها را جزایر کوچکى تشکیل مى دهند که جمعیت آنها کمتر از یک میلیون نفر است . در اینجا نیز مشاهده مى شود که نسبت مالیات بر مصرف در این کشورها بسیار بالاست و در حد کشورهاى اروپایى قرار مى گیرد . بدیهى است که اعمال سیستم مالیات بر ارزش افزوده در کشورهاى کوچک ، به مراتب آسان تر وکم هزینه تر از کشورهاى بزرگ و پرجمعیت است.
چالش طراحى
اکنون سؤال اینجاست که چالش هاى عمده در طراحى سیستم مالیات بر ارزش افزوده کدامند؟ بررسى هاى انجام گرفته بر روى 37کشور جهان نشان مى دهد که همه مشکلات کشورها در این مورد یکسان نیست اما مى توان به برخى موارد مشترک در میان آنها اشاره کرد:
نرخ صفر: که به موجب آن بر فروش، مالیات وضع نمى شود بلکه از مواد اولیه مورد نیاز براى تولید کالا مالیات اخذ و این سیستم مالیاتى، براى کالاهاى صادراتى توصیه مى شود.
اندوخته اعتبارى براى خرید کالاهاى سرمایه اى معمولاً کمتر به موقع و بجا مورد استفاده قرار مى گیرد، لذا باید مورد توجه دقیق قرار گیرند .
- بخشودگى یا معافیت (Exemption): به شرایطى اطلاق مى شود که تحت آن مالیات بر تولید بخشوده مى شود، اما مالیات بر منابع تولید همچنان باقى مى ماند . این موارد باید به حداقل کاهش پیدا کنند.
برخى از کشورها از نرخ هاى متعدد مالیاتى (multiple tax rates) به جاى نرخ واحد استفاده مى کنند. باید این گرایش تغییر پیدا کند.
گروهى از کشورها ، آستانه ثبتى براى گردش سرمایه را بسیار پایین تر از آن حدى در نظر مى گیرند که توصیه مى شود . باید آستانه ثبتى براى دریافت مالیات بر ارزش افزوده در این کشورها اصلاح شود.
تعیین آستانه ثبتى ، در عمل از اهمیت فراوان برخوردار است . تعیین سطح نازل براى این آستانه در برخى کشورهاى در حال توسعه ، یکى از علل ضعف سیستم مالیاتى است . مثلا یکى از علل شکست سیستم مالیات بر ارزش افزوده در غنا ، این بود که این سیستم در بدو اجرا در سال 1995، سقف ثبتى 20000دلار را براى تعلق مالیات تعیین کرد در حالى که کشور هاى موفق همگى سطح مزبور را بالاتر از 75000 دلار تعیین کرده بودند. بدیهى است که اگر هزینه هاى ادارى و جنبى نبود ، مناسب ترین آستانه براى اجراى مالیات بر ارزش افزوده، صفر بود اما این یک وضعیت ایده آل و غیرواقعى است . سطح مناسب براى «آستانه مالیاتى» سطحى است که در آن عواید مالیاتى و هزینه ها سربه سر گردند. معهذا مى بینیم در اغلب کشورها ، سنگ بناى مالیات برارزش افزوده بر گروهى معدود از شرکتها و بنگاههاى اقتصادى نهاده شده و علت آن نیز تعیین سقف بالا براى اجراى این سیستم مالیاتى است . یکى از علل مقاومت کشورها در برابر این سیستم مالیاتى نیز همین مسأله است . آنها معتقدند که از سویى معاف کردن بنگاههاى کوچک از پرداخت مالیات، ناعادلانه است و از سوى دیگر این امر ، دولت را از درآمدهاى مالیاتى محروم مى کند. اگرچه برخى از این نگرانى ها منطقى به نظر مى رسند، اما به نظر ما مزایاى حاصل از متمرکزکردن سیستم مالیات برگروهى اندک از مالیات دهندگان متمکن و بزرگ ، ایرادات مزبور را مى پوشاند.
ابزار کاهش فقر
آیا سیستم مالیات برارزش افزوده، به فقرکشاندن جامعه است یا ابزارى در خدمت کاهش فقر در جامعه محسوب مى شود؟ گفته مى شود که اجراى این سیستم مالیاتى ، به شدت بر توزیع درآمد در جامعه تأثیر مى گذارد. در واقع ، اجراى این سیستم مالیاتى ، در کنار اصلاح ساختار هزینه هاى عمومى، نقش به سزایى در تعدیل فقر ایفا مى کند.
در تئورى ،مالیات بندى نزولى (regressive Tax) بهترین راه براى تأمین هزینه هاى برنامه مبارزه با فقر تلقى مى شود.
تاکنون ، بررسى چندانى در باره نحوه اجراى سیستم مالیات برارزش افزوده درکشورهاى روبه توسعه انجام نگرفته ، اما شواهد موجود حاکى از آن است که «مالیات برارزش افزوده» را نمى توان یک «مالیات نزولى» خواند. بررسى هاى انجام گرفته در ساحل عاج، گینه ، ماداگاسکار و تانزانیا نشان مى دهد که فقرا نسبت به سهمى که از مصرف مى برند، مالیات کمترى مى پردازند. درهرحال باید در نظر داشت که وظیفه اول سیستم مالیاتى ، امحاى فقر نیست ، بلکه افزایش درآمدهاى عمومى بدون از شکل انداختن و منحرف کردن فعالیتهاى سالم اقتصادى است.
«ساده» بهترین است
مشکلات اجرایى سیستم مالیات برارزش افزوده کدامند؟
موفقیت این سیستم ، در گرو وجود یک سیستم متمرکز مالیاتى ، استفاده از روشهاى پیشرفته مالیاتى و اقناع مالکیت دهندگان به مشارکت داوطلبانه در پرداخت مالیات است. برخى نقاط ضعف مشترک در اجراى سیستم مالیات برارزش افزوده درکشورهاى در حال توسعه به قرار زیراست :
عدم هماهنگى میان نحوه جمع آورى مالیات مستقیم و غیرمستقیم
دشوارى اجراى سیستم هاى خود اعلام مالیاتى که به موجب آن مالیات دهنده ، خود میزان مالیات را محاسبه و پرداخت مى کند.
پرداخت سوبسید به برخى مالیات دهندگان (به ویژه صادرکنندگان ) به نظر نگارندگان نوشتار حاضر ، مسأله استرداد وجوه (refund) را باید پاشنه آشیل سیستم مالیات بر ارزش افزوده تلقى کرد . فقدان مکانیسم هاى نظارتى علت اصلى بروز این مشکل است . استرداد سرمایه ، فقط باید براى صادرکنندگان بزرگ و واردکنندگان کالاهاى عمده سرمایه اى ، مجاز شناخته شود.
مسائل احتمالی در مورد سیستم مالیات بر ارزش افزوده عبارتند از نحوه اجراى این سیستم در کشورهایى که سابقاً داراى سیستم متمرکز بوده اند؛ بلوک هاى تجارى که فاقد کنترل هاى مرزى هستند ؛ تطبیق سیستم مالى با سیستم مالیات برارزش افزوده و محدودکردن نرخ هاى چندگانه مالیاتى. مبحث دیگرى که هنوز باید مورد بررسى دقیق و کارشناسانه قرار گیرد، رابطه میان مالیات برارزش افزوده بامالیات بر درآمد است که از نظر داخلى و بین المللى حائز اهمیت بسیار است. على رغم دستاوردهاى بزرگى که سیستم مالیات بر ارزش افزوده به آن نائل شده ، توانایى ها و ظرفیت هاى این سیستم ، هنوز کاملاً بازشناخته و موردبهره بردارى قرار نگرفته است.

منبع:http://www.hesabiran.com

[یار]

با عرض سلام
در مورد مطلب بالا چند نکته به نظرم رسید:
1-مالیات از تولید کننده مواد اولیه (مثلاً بخش کشاورزی)آیا باعث تضعیف بنیه مالی آن با توجه به شرایط دلالی اقتصاد ما نخواهد شد؟
2-این نوع مالیات آیا باعث حرکت بسوی خرده فروشی(همانطور که در مطلب گفته شد برای فرار از مالیات)نمیشود؟
3-ایا کارخانه داران و سرمایه گذاران بزرگ بجای سرمایه گذاری های کلان بسوی سرمایه گذاری خرد ترغیب نخواهند شد؟
4-ایا صاحبان سرمایه کارخانجات بزرگ ترغیب نمیشوند که سهام خود را تقسیم کرده و چند شعبه کوچک با نامهای مختلف تاسیس کنند؟
5-آیا این نوع مالیات در نهایت باعث گرانی محصولات و تورم شدیدتر نخواهد شد؟